COMPRESSPORT – kompresja vs nauka [Test Biegologia.pl]

fot. Biegologia.pl

O kompresji w sporcie zaczęto mówić głośniej po sukcesach Pauli Radcliffe, choć jej pozytywne działanie zauważały już firmy kilkadziesiąt lat wcześniej. Charakterystyczne podkolanówki, rękawki, a z czasem też całe kompresyjne zestawy z biegiem lat stały się widokiem, który na biegowych trasach nie budzi już zdziwienia.

Przeróżnych uciskowych elementów garderoby używają zarówno zawodowcy ze światowej czołówki jak i amatorzy, którzy dopiero zaczęli biegać i chcieliby zminimalizować skutki zmęczenia w trakcie i po treningu.

No właśnie, a jak w ogóle działa ta cała kompresja?

 

SKUTECZNOŚĆ POPARTA BADANIAMI

W warunkach klinicznych, skarpety ściskające były i są szeroko stosowane do leczenia różnych problemów, na przykład niewydolności żylnej, zakrzepicy żył głębokich oraz żylaków. Polega to na wsparciu krążenia krwi w nogach i lepszej pracy żył – poprzez stopniowy ucisk żył – czyli im bliżej serca tym stopniowo siła ściskania jest niższa. Taki stopniowy ucisk powoduje zwiększenie ciśnienia krwi i lepsze odprowadzanie krwi z nóg w stronę serca. Kwas mlekowy – powstający w mięśniach podczas wysiłku jest w szybszym tempie odprowadzany z mięśni poprzez poprawę przepływu krwi.  Drugą korzyścią jest większa ilość tlenu, który dociera do mięśni i pomaga w sprawnym funkcjonowaniu podczas wysiłku.

 

Odzież kompresyjna musi być zawsze dostosowana do rozmiaru kończyny (uda, łydki), bo tylko odpowiedni rozmiar (czyt. odpowiednia siła ściskająca) zadziała w najlepszy sposób.

Naukowcy podjęli się badania roli kompresji u osób aktywnych w odniesieniu do jej fizjologicznych skutków wywieranych na organizm sportowca (tutaj głównym celem byli sportowcy wytrzymałościowi – biegacze i kolarze), skuteczności podczas regeneracji, jak również badali subiektywną ocenę sportowców pod względem postrzegania wysiłku przy użyciu kompresji.

Wpływ kompresji na wysiłek i czas regeneracji sprawdzano poprzez analizę porównawczą szeregu zmiennych w kilku punktach pomiarowych pod stosowaną odzieżą kompresyjną. Przed rozpoczęciem testu wysiłkowego, podczas wykonywania wysiłku (bieg lub jazda na rowerze) oraz podczas 60 minut biernego okresu rekonwalescencji po treningu.

Przykłady badanych zmiennych: VO2, częstość akcji serca (HR), kinetyka mleczanu, dotlenienie mięśni, szybkość przepływu krwi, metabolizm mięśni i markery uszkodzenia mięśni.

 

fot. L.A. de Villiers - źródło: Grobler L. (2012)
fot. L.A. de Villiers – źródło: Grobler L. (2012)

 

Założenia jakie próbowano ustalić to – jakie są mechanizmy fizjologiczne, przez które odzież kompresyjna rzekomo wywiera wpływ na przepływ krwi i kinetyki mleczanu we krwi.

Przykładowym badaniem było m.in. porównanie zmieniającego się VO2max (wskaźnik wydolności tlenowej – im wyższy tym większa wydolność tlenowa), które wykazało u wszystkich badających – tą samą zależność. Przy treningach z zastosowaniem skarpet kompresyjnych wartości VO2max były wyższe – czyli prosto tłumacząc – kompresja pomagała w treningu.

Poniżej zestawienie wyników badań odnośnie VO2max:

Badacze Typ testu Poziom wytrenowania Wyniki  – VO2 max [mL / kg x min]
Berry i McMurray (1989) Bieżnia mechaniczna Trenujący regularnie grupa w skarpetkach kompresyjnych (SK) = 58.1 ± 4.9               grupa kontrola (K) = 56.9
Rimaud i in (2007) Wózek 8 zawodowo trenujących, 6 trenujących regularnie SK = 21.9 ± 7.5             K = 23.5 ± 7.6
Scanlan i in. (2008) Rower Zawodowo trenujący SK = 56.5 ± 6.5             K = 55.2 ± 6.8
Kemmler i in. (2009) Bieżnia mechaniczna Umiarkowanie trenujący SK = 53.3 ± 5.8             K = 52.2 ± 6.2
Rimaud i in. (2010) Rower Trenujący regularnie SK = 54.3 ± 2.7             K = 53.3 ± 2.7
Dascombe i in. (2011) Bieżnia mechaniczna Zawodowo trenujący SK = 60.6 ± 6.6             K = 59.0 ± 6.7

Tabela. Podsumowanie wyników badań wielu badaczy – zmian w VO2max przy stosowaniu skarpet kompresyjnych (SK) na treningu i przy treningu bez skarpet kompresyjnych (K) / Źródło: Grobler L. „The effect of graduated compression socks on calf muscle oxygenation of endurance athletes”, 2012 Stellenbosch University

 

Jednym z możliwych korzyści z zastosowania kompresji podczas ćwiczeń jest poprawa wykorzystania mleczanu. Mleczan jest produktem końcowym metabolizmu , który jest produkowany we włóknach mięśniowych przez konwersję kwasu pirogronowego do kwasu mlekowego.  Mleczan jest następnie usuwany poprzez utlenianie w mitochondriach komórek mięśni. Stwierdzono, że w czasie ćwiczeń około 70 % mleczanu usuwane jest poprzez utlenianie.

Wpływ kompresji na kinetykę mleczanu badano podczas treningu oraz podczas rekonwalescencji po wysiłku. Ma to duże znaczenie bowiem poprawa kinetyki mleczanu podczas ćwiczeń (czyli po prostu – szybsze jego usuwanie z mięśni) może umożliwić wykonywanie treningów o większej intensywności, co może prowadzić oczywiście do poprawy wydajności.
Ponadto, jeśli usuwanie mleczanu po wysiłku jest polepszone – biegacz jest w stanie szybciej się regenerować oraz być lepiej przygotowanym do kolejnych treningów lub zawodów.

Przykładowe badania odnośnie wpływu kompresji na usuwanie mleczanu przeprowadzili Marks i in. (2011) na grupie sportowców, studentów używających kompresji, a grupę kontrolną stanowili sportowcy używający długich skarpet turystycznych bez kompresji. Po 12-dniowym teście zbadano u uczestników stężenie mleczanu we krwi.

 

Poniżej wyniki badania stężenia mleczanu:

Grupa badana Stężenie mleczanu we krwi po 5 min od wysiłku [mmol/L]
Grupa używająca kompresji 2,7 ± 1,3
Grupa kontrolna 5,2 ± 2,1

Tabela.  Wpływ kompresji na stężenie mleczanu we krwi sportowców po wysiłku / Źródło: Marks i in.

 

Kolejnym pozytywnym działaniem kompresji jest przeciwdziałanie opóźnionej bolesności mięśniowej (ang. DOMS). W tym przypadku chodzi o zapewnienie mechanicznego wsparcia dla mięśni podczas ćwiczeń. Używanie kompresji utrzymuje mięśnie w ścisku i zmniejsza przez to oscylacje, które zachodzą w mięśniach podczas wysiłku – szczególnie podczas biegania. Na poparcie tej teorii naukowcy przeprowadzili badania polegające na wykorzystaniu opasek kompresyjnych na uda podczas treningu. Wnioski wysunięte z badań były takie, że kompresja zapewnia mechaniczne wsparcie dla mięśni – minimalizując ryzyko uszkodzeń mechanicznych włókien mięśniowych spowodowanych drganiami bocznymi i przednio-tylnymi (Doan i in. 2003).

Także percepcja odczucia zmęczenia podczas treningu jest zmieniona przy zastosowaniu odzieży kompresyjnej. Uczucie zmęczenia podczas ćwiczeń może bowiem znacznie utrudnić przeprowadzenie treningu wysokiej jakości, zarówno fizjologicznie jak i psychicznie. Dlatego też zmniejszenie odczucia zmęczenia może okazać się korzystne dla biegacza. Odzież kompresyjna pomaga w tym względzie gdyż wpływa na mechanizmy fizjologiczne powiązane z odczuciem zmęczenia, a mianowicie termoregulację, zwiększoną dostępność tlenu i wsparcie mechaniczne.

Badania są dość wiarygodnym źródłem wskazującym, że odzież kompresyjna pomaga w treningu wytrzymałościowym. Jednak istnieje wiele rozbieżnych badań, które obejmują elementy o zdywersyfikowanej tematyce. Istnieje bowiem wiele czynników, mogących mieć wpływ na dokładność pomiarów, takich jak np. grubość tkanki tłuszczowej i różne ukrwienie skóry. Dlatego na przyszłość naukowcy planują przeprowadzenie jeszcze wielu testów uwzględniających kondycję biegaczy, płeć itp. wartości, które mogą mieć wpływ na zmęczenie.

Warto więc pamiętać, że na każdego kompresja może działać inaczej – jednemu może rewelacyjnie pomóc w treningach i na zawodach, inny nie będzie odczuwał jej wpływu na zmęczenie i wydolność. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest przetestowanie tego indywidualnie i sprawdzenie, do której grupy się należy.

1
2
PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułII Cross Trzebnicki | Galeria zdjęć z biegu
Następny artykułJak się regenerować po bieganiu?
Tomasz Peisert

Redaktor naczelny, współwłaściciel, biegacz – amator od 15 lat. Gdy zaczynał biegać, nie miał o tym pojęcia, ale od razu porwał się na… maraton. Popełnił chyba wszystkie możliwe błędy początkujących biegaczy, ale zgłębiając wiedzę i trenując systematycznie w końcu złamał granicę 3 godzin w maratonie. Teraz zdobytym doświadczeniem dzieli się z innymi, prowadząc grupy treningowe oraz tworząc poczytne teksty/felietony. Pisze to co myśli, często kontrowersyjnie, ale nigdy nie ukrywa faktów. Jego aktualne rekordy życiowe to: maraton 2:56:47, półmaraton 1:18:17, 10km – 35:19.

1 KOMENTARZ

Comments are closed.