Mistrzostwa świata w piłce siatkowej mężczyzn – historia, zasady

Mistrzostwa świata w piłce siatkowej mężczyzn to turniej organizowany od 1949 roku, który w 2025 roku przeszedł rewolucyjną zmianę – rozszerzono go do 32 drużyn i przeniesiono na cykl dwuletni. Tytuł obronili Włosi, dla których było to już piąte złoto w dziejach. W dalszej części artykułu poznasz dokładny przebieg ostatniej edycji, a także zasady i krótki rys historyczny.

Jak narodziły się siatkarskie mistrzostwa świata?

Pierwszą edycję rozegrano w 1949 roku w Pradze, a zwyciężył wówczas Związek Radziecki. Od tamtej pory impreza odbywała się nieregularnie – początkowo co trzy lub cztery lata – by od 2025 roku wejść w rytm dwuletni. Decyzja ta miała zwiększyć widoczność siatkówki i zapewnić kibicom częstsze emocje na najwyższym poziomie.

W dotychczasowej historii najwięcej triumfów zgromadził ZSRR, ale po jego rozpadzie na prowadzenie wysunęły się Włochy, które po 2025 roku mają na koncie pięć tytułów. Reprezentacja Polski dołączyła do elity dwukrotnie – w 2014 i 2018 roku – a w dwóch kolejnych edycjach sięgała po srebro i brąz. Wśród innych utytułowanych ekip wymienić trzeba Brazylię (trzy złota) czy Stany Zjednoczone.

Jak wygląda nowy format turnieju?

Od 2025 roku w mistrzostwach uczestniczą 32 drużyny, które w fazie grupowej dzielone są na osiem czterozespołowych grup. Awans do 1/8 finału wywalczają po dwie najlepsze z każdej. Dalsza część to klasyczna drabinka pucharowa aż do wielkiego finału.

W meczach obowiązuje standardowa punktacja FIVB: zwycięstwo 3:0 lub 3:1 daje 3 punkty, wygrana 3:2 – 2 punkty, porażka 2:3 – 1 punkt, a przegrane 1:3 i 0:3 przynoszą 0 punktów. O kolejności w tabeli decydują kolejno: liczba wygranych meczów, liczba punktów, stosunek setów, stosunek małych punktów oraz wynik bezpośredniego starcia.

Cały turniej w 2025 roku zamknął się w 64 spotkaniach rozegranych w dwóch halach na Filipinach, a łączna frekwencja wyniosła 216 930 widzów, co daje średnią niespełna 3400 osób na mecz.

Mistrzostwa Świata 2025 – przebieg i niespodzianki fazy grupowej

Gospodarzem przełomowej edycji zostały Filipiny, które po raz pierwszy w historii gościły tak dużą siatkarską imprezę. Areny zmagań to Araneta Coliseum w Quezon City (pojemność około 14 000 miejsc) oraz SM Mall of Asia Arena w Pasay (około 20 000 miejsc). Polska trafiła do grupy B, gdzie rywalizowała z Rumunią, Katarem i Holandią.

Biało-Czerwoni przeszli ten etap bez straty seta, wygrywając kolejno z Rumunią, Katarem i Holandią, co dało im komplet 9 punktów i pierwsze miejsce. Grupa C przyniosła prawdziwe trzęsienie ziemi – mistrzowie olimpijscy Francuzi nie wyszli z grupy, wyprzedzeni przez Argentynę i Finlandię. Podobny los spotkał Brazylię, która w grupie H uległa Serbii i Czechom.

W grupie F sensacyjnie pierwsze miejsce zajęła Belgia, spychając Włochów na drugą pozycję po wygranej 3:2 w bezpośrednim starciu. Włosi musieli wygrać ostatni mecz z Ukrainą, by uniknąć katastrofy, co zapoczątkowało ich marsz po tytuł. Trener Ferdinando De Giorgi przyznał, że od tego spotkania każde kolejne traktowali jak mecz o życie.

Faza pucharowa – co działo się od 1/8 finału?

W 1/8 finału Polska wyeliminowała Kanadę, a w ćwierćfinale rozprawiła się z Turcją, która wcześniej wygrała swoją grupę. Z kolei Włosi w obu tych rundach (z Argentyną i Belgią) nie stracili seta, triumfując po 3:0 i wyraźnie nabierając rozpędu.

Półfinały ułożyły się w pary Czechy–Bułgaria i Polska–Włochy. Podopieczni trenera Nikoli Grbicia przed decydującym starciem stracili kapitana Bartosza Kurka, a rywale z Półwyspu Apenińskiego nie dali im żadnych szans, wygrywając pewnie 3:0. W drugim półfinale Bułgaria pokonała rewelację turnieju, czyli Czechów, i awansowała do finału.

Jak przebiegał finał?

W meczu o złoto Włosi długo dominowali, wygrywając dwa pierwsze sety do 21 i 17. Trzecia partia przyniosła nieoczekiwane odwrócenie ról – Bułgarzy zwyciężyli 25:17, co było pierwszym przegranym setem Italii w całej fazie pucharowej. Reakcja mistrzów była jednak natychmiastowa.

W czwartej odsłonie drużyna De Giorgiego zmiażdżyła przeciwników 25:10, a Bułgaria przegrała osiem ostatnich punktów z rzędu. Ostateczny wynik finału to 3:1 (25:21, 25:17, 17:25, 25:10), a tytuł mistrza świata powędrował do Włoch po raz piąty w historii.

Walka o brązowy medal

Polacy w niedzielę rano zmierzyli się z Czechami i zwyciężyli 3:1, sięgając po pierwszy w swoich dziejach brązowy medal mistrzostw świata. Choć radość ze stopnia podium była odczuwalna, po spotkaniu trener Nikola Grbić nie krył rozczarowania: – Zdobyliśmy medal, ale wszyscy czujemy niedosyt. Walczyliśmy o finał i złoto.

Nagrody indywidualne i końcowa klasyfikacja

Najlepszym zawodnikiem (MVP) turnieju wybrano Alessandro Michieletto, który dodatkowo znalazł się w gronie najlepszych przyjmujących. Za najlepszego rozgrywającego uznano Simone Giannellego, a wśród atakujących wyróżnienie trafiło do Yuriego Romanò. Wyróżniono także środkowych Aleksa Grozdanowa i Jakuba Kochanowskiego, drugiego przyjmującego Aleksandyra Nikołowa oraz libero Fabio Balaso.

Ostateczna kolejność czołowej ósemki wyglądała następująco:

Warto podkreślić, że Brazylia – jeden z głównych faworytów – zajęła dopiero 17. miejsce, co było największą sensacją turnieju. Podobnie nisko uplasowała się Francja, która po odpadnięciu w grupie zakończyła zmagania na 18. lokacie.

Jak wypadły reprezentacje w liczbach?

W całym turnieju rozegrano 64 mecze, a każda z 32 drużyn miała szansę sprawdzić się w nowym, bardziej wymagającym formacie. Polska zakończyła fazę grupową z bilansem 9–0 w setach, a w całych mistrzostwach zanotowała tylko jedną porażkę – właśnie z późniejszym mistrzem. Włosi poza wpadką z Belgią w grupie stracili jeszcze jedynie seta w finale, co podkreśla ich klasę w decydujących momentach.

Bułgaria, srebrny medalista, po fazie grupowej miała na koncie 8 punktów i bilans setów 9:0, a w ćwierćfinale odwróciła losy rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi, wygrywając 3:2. Czechy potwierdziły, że ich czwarte miejsce nie było przypadkiem – w 1/8 finału wyeliminowały Tunezję, a w ćwierćfinale sensacyjnie uporały się z Iranem.

Zwycięstwo Włochów 3:1 nad Bułgarią dało im piąty złoty medal, co plasuje ich w ścisłej czołówce wszech czasów obok Związku Radzieckiego i Brazylii.

Co przyniosą Mistrzostwa Europy 2026?

Kolejnym wielkim sprawdzianem dla europejskich potęg będzie czempionat kontynentalny w 2026 roku. Turniej zostanie rozegrany w czterech krajach – Rumunii, Bułgarii, Finlandii i Włoszech – a wezmą w nim udział 24 reprezentacje. Faza grupowa odbędzie się w Neapolu, Modenie, Turynie i Mediolanie, a te same miasta gościć będą spotkania pucharowe.

Losowanie przeprowadzone 4 października 2025 roku w Bari ulokowało Polskę w grupie B razem z Bułgarią, Macedonią Północną, Portugalią, Izraelem i Ukrainą. Włosi jako współgospodarze trafili do grupy A ze Słowenią, Czechami, Szwecją, Grecją i Słowacją. Nowością będą oficjalne piłki Mikasa z elementami czerwieni i ciemnego granatu, nawiązujące do barw krajów organizujących mecze medalowe.

Wszystkie zespoły, które zagrają w mistrzostwach Europy, wywalczyły awans przez eliminacje lub na podstawie wysokich lokat w poprzedniej edycji. Polacy jako obrońcy tytułu sprzed trzech lat będą chcieli powtórzyć sukces i wrócić na szczyt po rozczarowaniu mundialowym brązem.