Jak zdjąć tylne koło w rowerze z przerzutkami w piaście?

Wymiana opony w rowerze z przerzutkami w piaście wymaga odłączenia linki zmiany biegów, odkręcenia nakrętek osi oraz prawidłowego ustawienia koła podczas ponownego montażu. W większości piast Shimano Nexus i Alfine przed rozpoczęciem pracy należy ustawić 1. bieg. Całą czynność można wykonać samodzielnie, jeśli rower nie ma dodatkowych elementów utrudniających demontaż, takich jak hamulec rolkowy, bębnowy albo pełna osłona łańcucha.

Szybka instrukcja: jak zdjąć koło z przerzutką w piaście?

• Ustaw manetkę na 1. biegu i przygotuj rower do pracy.
• Odłącz linkę od mechanizmu piasty, nie zmieniając położenia elementu mocującego.
• W przypadku hamulca torpedo lub rolkowego odkręć obejmę ramienia reakcyjnego od ramy.
• Odkręć nakrętki osi, wysuń koło z haków ramy i zabezpiecz podkładki oraz elementy mocujące.

Wymiana opony w rowerze z przerzutkami w piaście – przygotowanie

Wymiana dętki lub opony należy do czynności, które przydają się każdemu rowerzyście. W rowerze z klasyczną przerzutką tylne koło zwykle można wyjąć po poluzowaniu osi i odsunięciu wózka przerzutki. Piasta wielobiegowa wymaga większej uwagi, ponieważ linka sterująca, hamulec oraz elementy mocujące mogą być połączone z ramą.

Mechanizm zmiany przełożeń znajduje się wewnątrz piasty, dzięki czemu jest mniej narażony na błoto, wodę i uderzenia. Nie oznacza to jednak, że demontaż tylnego koła wygląda tak samo w każdym modelu. Inaczej mocuje się linkę w wybranych piastach Nexus, Alfine, Sturmey-Archer czy Enviolo.

Przed pracą przygotuj wszystkie narzędzia i zapamiętaj układ podkładek. Zdjęcie piasty, linki oraz mocowania hamulca może ułatwić późniejsze złożenie roweru. Czy warto ryzykować pomyłkę, skoro wykonanie fotografii zajmuje kilka sekund?

Demontaż tylnego koła w rowerze z przerzutkami w piaście

Krok 1: Przygotowanie roweru i napędu

Ustaw rower na stojaku serwisowym albo odwróć go kołami do góry. W drugim przypadku zabezpiecz siodełko i kierownicę przed zarysowaniem. Stabilna pozycja ułatwi dostęp do osi, linki oraz hamulca.

Przed odłączeniem linki przerzutki warto zrobić zdjęcie jej aktualnego ułożenia oraz pozycji znacznika na piaście. Pomoże to w precyzyjnym montażu i uniknięciu problemów z indeksacją biegów po naprawie.

Ustaw manetkę na 1. biegu. W tym położeniu linka jest zwykle najmniej napięta, dlatego łatwiej odłączyć ją od piasty. W wielu modelach Shimano Nexus i Alfine trzeba poluzować śrubę mocującą linkę, a następnie wysunąć końcówkę linki z prowadzenia.

Jeśli rower ma hamulec szczękowy, rozepnij go, aby obręcz mogła swobodnie przejść między klockami. Przy hamulcu tarczowym nie naciskaj klamki po wyjęciu koła. Tarcza powinna wysunąć się bez użycia siły.

W piastach z hamulcem typu torpedo lub rolkowym przed wyjęciem koła trzeba odkręcić obejmę ramienia reakcyjnego od ramy. Ten element przenosi siły hamowania na ramę. Pozostawienie go przykręconego może zablokować koło albo doprowadzić do uszkodzenia mocowania.

Krok 2: Niezbędne narzędzia

Zakres narzędzi zależy od rodzaju osi i konkretnej piasty. Najczęściej przydają się:

• klucz płaski 15 mm lub 17 mm do nakrętek osi,
• mały klucz imbusowy do mocowania linki, często 1,5 mm lub 3 mm,
• zestaw kluczy imbusowych do dodatkowych mocowań,
• szczypce do przytrzymania linki,
• łyżki do opon i nowa dętka albo opona,
• czysta szmatka, rękawice oraz niewielka ilość smaru do osi.

Nie stosuj siły przy odłączaniu linki. Jeśli element mocujący jest zapieczony, oczyść go i użyj właściwego klucza. Zbyt mocne przekręcenie małego imbusa może zniszczyć gniazdo śruby.

Przed odkręceniem osi ułóż na stole pojemnik na podkładki i nakrętki. W piastach wielobiegowych podkładki mogą mieć różne kształty lub wypusty, dlatego ich przypadkowa zamiana utrudni ustawienie koła w ramie.

Odłączenie linki i wyjęcie koła

Po ustawieniu 1. biegu odłącz linkę zgodnie z konstrukcją piasty. W jednym rozwiązaniu linka ma przykręconą końcówkę, którą wysuwa się z uchwytu. W innym jest mocowana bezpośrednio do ramienia piasty za pomocą śruby imbusowej.

Nie zdejmuj elementu zaciskowego z linki, jeśli nie jest to konieczne. Zachowanie jego pierwotnego położenia ogranicza zakres późniejszej regulacji. Po odłączeniu odsuń linkę tak, aby nie zahaczała o obręcz ani o ramę.

Odkręć nakrętki osi, zdejmij podkładki i delikatnie wysuń koło z haków. Jeśli łańcuch jest napięty, przesuń koło lekko do przodu. W rowerach z hamulcem rolkowym, bębnowym lub torpedo sprawdź jeszcze raz, czy ramię reakcyjne zostało odłączone.

Mechanizm zmiany biegów w piaście

Piasta planetarna mieści przekładnię wewnątrz korpusu tylnego koła. Zamiast przesuwać łańcuch między zębatkami, mechanizm zmienia sposób współpracy kół zębatych znajdujących się w piaście.

Za zmianę przełożeń odpowiada przekładnia planetarna. Po obróceniu manetki linka przesuwa element sterujący, który blokuje lub zwalnia wybrane części mechanizmu. W rezultacie koło może obracać się wolniej, szybciej albo w podobnym tempie jak korba.

Takie rozwiązanie pozwala zmieniać biegi w wielu modelach także podczas postoju. Jest popularne w rowerach miejskich i trekkingowych, ponieważ ogranicza zabrudzenie napędu oraz chroni mechanizm przed przypadkowymi uderzeniami.

Najczęściej spotykane są piasty Shimano Nexus i Alfine, ale na rynku występują także konstrukcje innych producentów. Poszczególne modele różnią się liczbą biegów, sposobem mocowania linki, rodzajem hamulca oraz wymaganiami dotyczącymi konserwacji.

Regulacja po ponownym montażu zwykle polega na ustawieniu znaczników na piaście. W zależności od modelu wykonuje się ją na wybranym biegu, często wskazanym przez producenta. Nie należy kierować się jednym ustawieniem dla wszystkich piast.

Krok 3: Montaż koła i regulacja

Jak prawidłowo ustawić koło w ramie?

Przed montażem oczyść oś, haki ramy i podkładki. Cienka warstwa smaru na osi ograniczy korozję i ułatwi późniejszy demontaż. Nie nakładaj smaru na powierzchnie hamulcowe, tarczę ani obręcz.

Wprowadź koło między haki ramy. Tarcza hamulcowa powinna trafić pomiędzy klocki, a oś musi całkowicie osiąść w wycięciach. Sprawdź, czy obręcz znajduje się pośrodku ramy i nie dotyka klocków hamulcowych.

Załóż podkładki w takiej samej kolejności jak przed demontażem. Wypusty podkładek powinny trafić w odpowiednie otwory lub krawędzie haków. Nakrętki dokręcaj dopiero wtedy, gdy koło jest ustawione prosto.

Załóż i przykręć ramię reakcyjne hamulca. Następnie zamocuj linkę w piaście, prowadząc ją zgodnie z wykonanym wcześniej zdjęciem. Linka powinna być lekko napięta, ale nie może wymuszać ruchu mechanizmu.

Jak wyregulować linkę?

Przełącz manetkę na bieg wskazany dla regulacji przez producenta piasty. W wielu modelach Nexus i Alfine jest to bieg środkowy zakresu. Obracaj śrubą baryłkową przy manetce tak, aby znaczniki na piaście ustawiły się naprzeciw siebie.

Po regulacji zmień kilka biegów i sprawdź, czy linka przesuwa się płynnie w pancerzu. Jeśli manetka pracuje ciężko, przyczyną może być zabrudzony lub skorodowany pancerz. Sama regulacja nie usunie takiego problemu.

Kiedy udać się do serwisu?

Pomoc serwisanta będzie rozsądnym wyborem, gdy piasta ma hamulec rolkowy lub bębnowy. Demontaż takiego koła jest bardziej złożony, a obejma ramienia reakcyjnego musi zostać odłączona bez uszkodzenia mocowania.

Do serwisu warto zgłosić się również wtedy, gdy nie da się odłączyć linki, nakrętki osi są zapieczone albo koło nie wysuwa się mimo poluzowania mocowań. Nie używaj młotka ani dużej siły. Możesz w ten sposób uszkodzić oś, hak ramy lub korpus piasty.

Samodzielne rozbieranie przekładni planetarnej także nie zawsze jest dobrym pomysłem. Wymiana oleju, smaru, łożysk lub elementów wewnętrznych wymaga dokumentacji właściwej dla danego modelu oraz narzędzi serwisowych.

Konserwacja i regulacja przerzutek oraz hamulców

Jak testować działanie przerzutek i hamulców?

Po zamontowaniu koła zakręć nim bez obciążenia. Obręcz powinna obracać się swobodnie, a tarcza nie może stale ocierać o klocki. Sprawdź także, czy oś nie przesuwa się w hakach podczas nacisku na pedały.

Przełączaj biegi po kolei. Manetka powinna działać bez zacięć, a piasta nie może przeskakiwać ani wydawać nietypowych odgłosów. Po każdej wymianie opony sprawdź napięcie linki oraz położenie znaczników regulacyjnych.

Przetestuj hamulec na postoju, a następnie wykonaj krótką jazdę z niewielką prędkością. Hamulec rolkowy, bębnowy lub torpedo powinien zatrzymywać koło płynnie. W hamulcu tarczowym klamka nie może wpadać do kierownicy.

Regularne czyszczenie napędu, kontrola linki i okresowy przegląd piasty pomagają utrzymać płynną zmianę biegów. Jeśli pojawi się luz na kole, głośna praca, przeskakiwanie napędu albo wyraźne opory podczas pedałowania, przerwij jazdę i zleć ocenę piasty serwisowi.